Het verhaal van Markt 84: van dokterswoning tot vandaag

Wie zoekt naar een rijksmonument te koop in West-Brabant, een monumentale woning in Oudenbosch of een herenhuis met praktijkruimte aan huis, leest hier de geschiedenis van precies zo'n pand.

Waarom staat er zo'n statig huis in een Brabants dorp?

Omdat Oudenbosch in de negentiende eeuw geen gewoon dorp was. Tussen 1865 en 1892 verrees hier naar ontwerp van Pierre Cuypers de Basiliek van de H.H. Agatha en Barbara: een verkleinde evenknie van de Sint-Pieter in Rome, met een voorgevel naar voorbeeld van de Sint-Jan van Lateranen. In diezelfde periode groeide het internaat Saint Louis van de Broeders van Oudenbosch uit tot een instituut met leerlingen uit binnen- en buitenland, en vertrokken via Oudenbosch duizenden pauselijke zoeaven naar Rome; het Zouavenmuseum aan de Markt herinnert er nog aan.

Een dorp met een basiliek, een internaat van naam en een markt als middelpunt trok notabelen aan: de notaris, de arts, de fabrikant. Zij bouwden aan de Markt de herenhuizen die het dorpsgezicht tot vandaag bepalen. Markt 84 is daarvan een van de meest uitgesproken voorbeelden. Op een ansichtkaart van rond 1900 is het pand zelf al te herkennen: links van café De Roskam, aan de doorgaande straat.

Wie bouwde Markt 84?

Markt 84 werd rond 1880 gebouwd als dokterswoning, in de eclectische stijl van die tijd; het Rijksmonumentenregister schrijft het pand, vanwege de gelijkenis met panden aan de Sint Bernaertsstraat, mogelijk toe aan architect C.P. van Genk. Die eclectische stijl is een vrije, zelfverzekerde mengeling van neostijlen, nog altijd afleesbaar aan de gevel, de hoge plafonds en de ornamenten binnen. De dokter woonde én praktiseerde hier; de combinatie van wonen en werken zit dus letterlijk in het DNA van dit huis, compleet met aangebouwd koetshuis voor paard en rijtuig.

Dat is geen antiquarisch detail: ook vandaag biedt de woonbestemming ruimte voor een beroep aan huis, en staat het vrijstaande bijgebouw van 57 m² klaar voor wie die traditie wil voortzetten.

Van dokterswoning naar kloosterbezit

In de loop van de twintigste eeuw kwam het pand in handen van de religieuze gemeenschappen die Oudenbosch zo lang droegen: eerst was het in gebruik bij de zusters Penitenten-Recollectinen, later bij de Broeders van Oudenbosch, de congregatie achter Saint Louis. Zo deelde dit huis decennialang in het ritme van het katholieke dorpsleven, op een steenworp van de Basiliek.

Die geschiedenis is geen voetnoot, maar de reden dat het huis er nog zo gaaf bij staat: instellingen bouwden zelden iets om. Paneeldeuren, marmeren schouwen, het trappenhuis, de ornamentenplafonds: ze overleefden de twintigste eeuw grotendeels ongeschonden.

Wanneer werd het een rijksmonument?

Op 23 april 2002 werd Markt 84 ingeschreven in het rijksmonumentenregister, onder monumentnummer 521559: "woonhuis in eclectische stijl" met het aangebouwde koetshuis. Die status beschermt wat het huis bijzonder maakt, en opent tegelijk deuren: eigenaren van een rijksmonument met woonfunctie kunnen gebruikmaken van de landelijke woonhuissubsidie en de laagrentende Restauratiefonds-hypotheek. Meer daarover op de pagina Het monument.

Wat is er in 2020 vernieuwd?

In 2020 hebben de eigenaren de begane grond en de verdieping van het hoofdgebouw grondig laten aanpakken, met één uitgangspunt: het monument blijft het monument. Concreet is er geplaatst en vernieuwd:

• twee nieuwe badkamers en een toiletgroep;
• een lift van de begane grond naar de verdieping;
• een nieuwe keuken;
• volledig vernieuwde elektra met nieuwe groepenkasten;
• netwerkbekabeling door het hele pand;
• een nieuw pompsysteem voor de verwarming;
• een alarmsysteem en rookmelders;
• schilderwerk, deuren en vloeren.

De verbouwing is uitgevoerd op tekeningen van een architectenbureau met monumentenervaring, met behoud van de originele details: de ornamentenplafonds, schouwen en paneeldeuren zitten er nog precies zo in als de dokter ze kende. Het resultaat: een huis van 1880 met de installaties, het comfort en de veiligheid van nu.

Bekijk de woning →

Hoe woont dat vandaag?

Ruim. 583 m² over drie woonlagen en een kelder, acht slaapkamers, een 27 meter diepe zuidtuin midden in het centrum, en een bijgebouw dat kan meebewegen met wie hier woont: praktijk, atelier, gastenverblijf. De Basiliek op loopafstand, het NS-station in het dorp (Rotterdam op circa 50 treinminuten), en Antwerpen op drie kwartier.

De huidige eigenaren dragen het verhaal nu graag over aan een volgende bewoner: iemand die het volgende hoofdstuk schrijft.

Voor wie is dit pand interessant?

• Professionals die een praktijk of kantoor aan huis overwegen: arts, therapeut, adviseur, architect.
• Gezinnen die met meerdere generaties of als samengesteld gezin willen wonen.
• Liefhebbers van monumentaal wonen die instapklaar willen beginnen.
• Rotterdammers en Randstedelingen die ruimte zoeken: lees de woonrekensom.

De Chroniqueur van de Markt is het pseudoniem waaronder de verhalen op deze site verschijnen. Dit artikel is gebaseerd op het Rijksmonumentenregister (RCE), de bouwtekeningen van de renovatie uit 2020 en informatie van de eigenaren en de verkoopmakelaar.